Markanın Tescil Süreci

Günümüzde bir girişimcinin pazardaki yerini belli etmesi ve sunduğu malların veya hizmetlerin diğer teşebbüslerin mallarından veya hizmetlerinden ayrılmasını sağlaması için bir marka yaratması neredeyse zorunlu bir koşul olmuştur. Ancak bu yaratılan markanın hukuki olarak korunabilmesi için Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde tutulan sicile kayıt edilmesi gerekmektedir. Markanın yaratılması ve tescil edilmesi sürecinin her bir adımında çok dikkatli hareket edilmesi gerekmektedir. Çünkü mevzuatta markaların tescil edilebilmesi için birtakım kriterler aranmakta; bunlara uygun olmayan markaların tescil edilmesi bazen mümkün olmamaktadır veya en iyi ihtimalle tescili tehlikeye girmektedir.

Marka Başvurusu Yapılması

Marka başvuruları Türk Patent ve Marka Kurumu’na (TÜRKPATENT) yapılmalıdır. Başvuruyu bizzat marka sahibi yapabileceği gibi TÜRKPATENT nezdinde Marka Vekilli olarak iş görme yetkisi bulunduran kişi/kurumlar aracılığıyla yapılabilir. Marka başvurusunda bulunma hakkına sahip kişiler 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’n (SMK) 3. maddesinde sayılmıştır. Bunlar:

a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları,

b) Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yerleşim yeri olan veya sınai ya da ticari faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişiler,

c) Paris Sözleşmesi veya 15/4/1994 tarihli Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması hükümleri dâhilinde başvuru hakkına sahip kişiler,

ç) Karşılıklılık ilkesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki kişilere sınai mülkiyet hakkı koruması sağlayan devletlerin uyruğundaki kişilerdir.

Marka başvuruları yalnızca Kurumun online sistemi olan EPATS üzerinden e-Devlet şifresiyle veya e-Devlet Kapısı Kimlik Doğrulama Sisteminde yer alan diğer yöntemlerle (mobil imza, e-imza, T.C. kimlik kartı, internet bankacılığı) giriş yapılarak gerçekleştirilmektedir. Burada başvuru ekranında bulunan formlar elektronik ortamda doldurularak gereken bilgiler eksiksiz sunulmalıdır.

Başvurunun İncelenmesi

TÜRKPATENT başvuruyu ilk önce şekli yönden incelemeye tabi tutacaktır. Şekli incelemeden kasıt elektronik ortamda sunulan formların SMK ve SMK’nın Uygulanmasına Dair Yönetmelikte sayılan şartların eksik olup olmamasının incelenmesidir. Başvuru formunda bulunan aşağıdaki bilgilerin varlığı halinde başvuru tarihi kesinleşir:

• Başvuru sahibinin/sahiplerinin kimlik ve iletişim bilgileri,

• Marka örneği,

• Markanın hangi mal ve hizmet sınıflarında kullanılacağının bilgisi,

• Yetkililerin imzaları,

• Başvuru ücretinin ödendiğine dair belge.

Başvuru formunda ayrıca aşağıda sayılan bilgilerin de bulunması gereklidir. Ancak bu sayılanların eksikliği halinde Kurum tarafından başvuru sahibine iki aylık süre verilir ve bu süre içinde eksikliğin giderilmesi istenir. Eksikliğin giderilmesi sonrasında başvuru işlemleri devam eder. Buradaki eksiklikler başvuru tarihini etkilemeyecektir. Bunlar:

• Başvuru vekil aracılığıyla yapılmışsa vekilin kimlik ve iletişim bilgileri,

• Başvuru, ortak marka veya garanti markası için yapılmışsa 32 nci madde kapsamında düzenlenmiş teknik şartname,

• Rüçhan hakkı talebi varsa rüçhan hakkı talep ücretinin ödendiğini gösterir bilgi,

• Marka örneğinde Latin alfabesi dışında harf veya harfler kullanılmışsa bunların Latin alfabesindeki karşılığı,

• Varsa muvafakatnameye ilişkin bilgiler,

• Varsa ortak temsilciye ilişkin bilgiler,

• Varsa ilave sayfa sayısı ve eklere ilişkin bilgiler.

İnceleme Sonucunda Başvurunun Kabul Edilmesi ve Markanın Tescil Edilmesi

Marka başvurusunun kabul edilmesi ve bunun sonucunda tescil edilmesi için kanun koyucu bazı kriterler aramıştır. Bu kriterleri karşılayan markalar, süreç sonunda tescil edilerek ticari hayatta marka sahibine önemli haklar ve avantajlar sağlayarak korunması için hukuki haklar verecektir. Markanın tescil edilmesinde aranan kriterler, SMK mutlak ret nedenleri ve nispi ret nedenleri olmak üzere iki başlıkta ele alınmıştır. Markasını tescil etmek isteyen başvuru sahibi mutlak ve nisbi ret engellerini aşması gerekecektir.

Marka başvurusunun mutlak ret nedenleri yönünden yapılması, Kurum tarafından re’sen (kendi kendine) yerine getirilecektir. Dolayısıyla TÜRKPATENT, şekli inceleme aşamasından geçmiş marka başvurusunu esasa yönelik olarak inceleyecek; mutlak tescil engellerini aşıp aşamaması yönünden bir karar verecektir. Eğer marka başvurusu, mutlak ret nedenlerini düzenleyen SMK madde 5’te sayılan hallerden birinin varlığı halinde reddedilecektir. Bu maddede özü itibariyle markanın ayırt edicilik fonksiyonu üstünde durulmuştur. Kısaca mutlak ret engellerine takılmak istemeyen başvuru sahibinin cins, vasıf gibi kaynak belirten veya ticaret alanında herkesçe kulanılan işaretlerden uzak durması, ayırt ediciliğinin yüksek olan bir marka seçmesi, bu markanın başkasının markasıyla aynı veya ayırt edilecek kadar benzer olmaması ve kamu düzenine, genel ahlaka, dini değerlere aykırı işaretler seçmemesi gereklidir. Mutlak ret nedenleri SMK madde 5’te sayılmıştır. Bunlar:

• 4 üncü madde kapsamında marka olamayacak işaretler,

• Herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip olmayan işaretler,

• Ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten veya malların üretildiği, hizmetlerin sunulduğu zamanı gösteren veya malların ya da hizmetlerin diğer özelliklerini belirten işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler,

• Aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önceki tarihte tescil başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler,

• Ticaret alanında herkes tarafından kullanılan veya belirli bir meslek, sanat veya ticaret grubuna mensup olanları ayırt etmeye yarayan işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler,

• Malın doğası gereği ortaya çıkan şeklini ya da başka bir özelliğini veya teknik bir sonucu elde etmek için zorunlu olan veya mala asli değerini veren şeklî ya da başka bir özelliğini münhasıran içeren işaretler,

• Mal veya hizmetin niteliği, kalitesi veya coğrafi kaynağı gibi konularda halkı yanıltacak işaretler,

• Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesine göre reddedilecek işaretler,

• Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamı dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş diğer işaretler ile yetkili mercilerce tescil izni verilmemiş olan armaları, nişanları veya adlandırmaları içeren işaretler,

• Dinî değerleri veya sembolleri içeren işaretler,

• Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı işaretler,

• Tescilli coğrafi işaretten oluşan ya da tescilli coğrafi işaret içeren işaretler.

Marka başvurusu mutlak ret nedenleri yönünden Kurum tarafından incelenip karara bağlanır. Bunun sonucunda mutlak ret tescil engellerini aşan marka başvurusu kabul edilip, Resmi Marka Bülteninde yayınlanır. Ancak karıştırılmamalıdır ki bu aşamada marka henüz tescil edilmiş değildir. Marka başvurusunun Türk Patent ve Marka Kurumunun hazırladığı Bültende yayınlanmasının amacı, başvurunun 3. kişilerin görüş ve itirazlarına sunmaktır.

Marka başvurusunun Bültende yayınlamasından sonra 2 ay içinde ilgililer marka başvurusuna itiraz edebilirler. İlgililer itirazlarını esas olarak nispi ret nedenlerine dayalı olarak yapsalar da mutlak ret nedenlerine dayanarak da itiraz etmeleri önünde bir engel yoktur. Nispi ret nedenlerinde en sık karşılaşılan durum daha önceki tarihli marka başvuru sahibinin veya tescilli marka sahibinin, yeni marka başvurusunun kendi markasıyla aynılık veya benzerlik taşımasının ileri sürülmesidir. Uygulamada sıklıkla marka sahibi kendi markasını korumak için Bültende yayınlanan markaları kendi çabasıyla veya bu alanda profesyonel hizmet veren kurumlar aracılığıyla takip etmekte, kendi markasına benzer bir marka başvurusunun tescilini engellemek için itiraz hakkını kullanmaktadır. Böylelikle markasının tüketiciler nezdinde karıştırılma ihtimalinin önüne geçilmek istenmektedir. Nispi ret nedenleri Sınai Mülkiyet Kanunu madde 6 da sayılmış olup, itiraz hakkı sahibi bu nedenlerden birine dayanarak, yayıma çıkan markaya itiraz edip, itirazının haklı bulunması halinde o markanın tescilini engelleyebilmektedir. Sınai Mülkiyet Kanunu madde 6’da sayılan nispi ret nedenleri şunlardır:

(1) Tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir.

(2) Ticari vekil veya temsilcinin, marka sahibinin izni olmaksızın ve haklı bir sebebe dayanmaksızın markanın aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kendi adına tescili için yaptığı başvuru, marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

(3) Başvuru tarihinden veya varsa rüçhan tarihinden önce tescilsiz bir marka veya ticaret sırasında kullanılan bir başka işaret için hak elde edilmişse, bu işaret sahibinin itirazı üzerine, marka başvurusu reddedilir.

(4) Paris Sözleşmesinin 1 inci mükerrer 6 ncı maddesi bağlamındaki tanınmış markalar ile aynı veya benzer nitelikteki marka başvuruları, aynı veya benzer mal veya hizmetler bakımından itiraz üzerine reddedilir.

(5) Tescil edilmiş veya tescil başvurusu daha önceki tarihte yapılmış bir markanın, Türkiye’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği hâllerde, aynı ya da benzer markanın tescil başvurusu, haklı bir sebebe dayanma hâli saklı kalmak kaydıyla, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde yapılmış olmasına bakılmaksızın önceki tarihli marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

(6) Tescil başvurusu yapılan markanın başkasına ait kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkını içermesi hâlinde hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilir.

(7) Ortak markanın veya garanti markasının yenilenmeme sebebiyle koruma süresinin sona ermesinden itibaren üç yıl içinde yapılan, ortak marka veya garanti markasıyla aynı veya benzer olan ve aynı veya benzer mal veya hizmetleri içeren marka başvurusu, önceki hak sahibinin itirazı üzerine reddedilir.

(8) Tescilli markanın yenilenmeme sebebiyle koruma süresinin sona ermesinden itibaren iki yıl içinde yapılan, bu markayla aynı veya benzer olan ve aynı veya benzer mal veya hizmetleri içeren marka başvurusu, önceki marka sahibinin itirazı üzerine bu iki yıllık süre içinde markanın kullanılmış olması şartıyla reddedilir.

(9) Kötüniyetle yapılan marka başvuruları itiraz üzerine reddedilir.

Sonuç

Marka tescili sürecini kısaca özetlemek gerekirse;

• başvurunun yapılması,

• başvurunun şekli yönden incelenmesi,

• mutlak ret nedenleri yönünden incelenmesi ve başvurunun yayına çıkarılması,

• ilgili 3. kişilerin itirazı halinde nispi ret nedenleri bakımından incelenmesi ve

• tescil aşamalarından oluşmaktadır.

Ancak nihai karara ulaşılana kadar, Kurum kararlarına itiraz etme, yayın kararına itiraz edilmesi, karşı görüş bildirme, kararların Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulunca değerlendirilmesi gibi birçok teknik uzmanlık ve beceri isteyen başka aşamalardan da oluşabilmektedir. Dolayısıyla marka tescilinde profesyonel yardım alınması başvuru sahibine birçok kolaylık ve fayda sağlayacaktır.